Kopfrechts
gb
ger pl Flagge.Pl
Kopflinks

"POGLĄD", WYDANIE 165 (9), WRZESIEŃ 1990
Komentarz

KONFLIKT W ZATOCE PERSKIEJ

Edward Klimczak

OSTATNI AKT IMPERIALNEJ POLITYKI USA?

   Zajęcie Kuwejtu przez Irak w początkach sierpnia br. ujawniło, że przodujące supermocarstwo — number one — świata jest nader wrażliwe: jego gospodarka uzależniona jest od ropy importowanej z krajów leżących nad Zatoką Perską. Ich podległość irackiemu dyktatorowi Husajnowi byłaby bezpośrednim zagrożeniem najżywotniejszych interesów Ameryki.
    Konieczność wojskowej interwencji USA w celu egzekwowania nałożonych na Irak sankcji, a właściwie obrony własnych dostaw ropy, wywołała krytykę gospodarczej polityki poprzedniego prezydenta USA Reagana.

    Wg członka senackiej Komisji ds. Finansów Lloyda Bentsena (Washington Post i International Herald Tribune z dn. 15.08.) Stany Zjednoczone tylko w ciągu trzech lat stały się z największego na świecie kredytodawcy największym dłużnikiem, bo wzrostowi gospodarczemu za Reagena towarzyszył rekordowy deficyt budżetowy wielkości 200 mld dolarów rocznie. Liberalna polityka Reagena, oparta na wierze w samoregulację rynku, okazała się złudą. Import tańszej ropy z zagranicy zmusił amerykańskich producentów do dławienia własnej produkcji. I tak USA dzisiaj wydobywa dziennie o 1,6 mln baryłek ropy mniej niż w 1985 r. przy jednoczesnym wzroście zapotrzebowania o 1,2 mln. Przed trzema laty Biały Dom odrzucił projekt interweniowania w rynek, o ile import ropy przekroczy 50% całego zapotrzebowania, co zagraża narodowemu bezpieczeństwu i ekonomicznej stabilności. Projekt Bentsena został przyjęty przez Senat dopiero w początkach sierpnia br. W ub. roku USA wydały na import paliw 49 mld dol., co stanowi 45% deficytu w handlu zagranicznym.
    Były prezydent USA (1977-1981) demokrata Jimmy Carter atakuje (lHT z dn. 14.08) w tym samym kierunku: na pocz. lat 80-ych w USA było 4000 szybów naftowych, teraz jest ich około 1000. Ameryka importuje ponad połowę swojego zapotrzebowania (tj. ok. 2.700 mln baryłek ropy rocznie — przyp. EK.), mając nienajlepszą Strategiczną Rezerwę Naftową (utworzoną z jego własnej inicjatywy pod koniec lat 70-ych), wynoszącą obecnie 590 mln baryłek, co odpowiada ilości 80-dniowego importu. Rezerwy Japończyków są np. o 75% wyższe.
    Obaj krytycy zgodnie twierdzą, że rząd USA nie prowadził polityki zniechęcającej do nadmiernego zużywania energii, a zachęcającej do jej produkcji, np. poprzez sponsorowanie projektów rozwoju alternatywnyeh źródeł energii. Ceną takiej polityki jest konieczność obrony własnych interesów przy użyciu sił wojskowych w regionach odległych tysiące mil od własnego kraju. Czy Amerykę na to stać  — i jak długo?
    Militarnie — tak, gospodarczo — nie, twierdzi w hamburskim tygodniowym magazynie politycznym Der Spiegel (03.09.) brytyjski naukowiec, profesor renomowanego amerykańskiego uniwersytetu w Yale Paul Kennedy. Wg Kennedy'ego pozycja USA jako przodującego mocarstwa zagrożona jest globalnie, gdyż w kraju tym zachwiała się równowaga między "polityczno-militarnymi zobowiązaniami a gospodarczymi możliwościami" (Ressourcen). Brak równowagi w tym imperialnym sprzężeniu zapoczątkował upadek takich mocarstw jak Hiszpania i Wielka Brytania. Na odzyskanie równowagi, po to by utrzymać wielkomocarstwą pozycję, potrzeba ze strony Amerykanów ogromnych wysiłków w nękanej dzisiaj recesją gospodarce, zaś konflikt w Zatoce Perskiej je niweczy. Rachunek za konfrontację z Irakiem – drążącym  budżet USA nawet do wys. 300 mld dol. deficytu w tym roku — będą płacić przyszłe pokolenia.
    Jeżeli obawy Kennedy'ego, a nadzieje hamburskiego tygodnika, miałyby się urzeczywistnić, to dwie ostatnie dekady naszego wieku przejdą do historii nie tylko jako okres upadku komunistycznych ideologii i sowieckiego imperium lecz także decentralizacji polityki światowej  — z Waszyngtonu i Moskwy do równouprawnionych partnerów w Tokio, Brukseli czy Berlinie.  
 

Warszawa, 08.09.1990 r.   

Edward Klimczak
Linki:
www.jow.pl
www.edwardklimczak.de
(tłumaczenia sądowe: jęz. angielski, niemiecki, polski, rosyjski)
www.userpage.fu-berlin.de/klimczak
www.russischkurs-mgu.de
http://www.solidarni.waw.pl/